پيامبر اعظم

اتفاق مسلمانان بر آن است كه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله در سن چهل سالگى به رسالت مبعوث شده‏اند، (1) حال سؤال اين است كه حضرت قبل از چهل سالگى متعبد بوده و خدا را اطاعت مى‏كرده‏اند يا خير؟ در صورت اول تابع كدام يك از اديان و شرايع بوده‏اند؟

قبل از هر پاسخى در اين باره، ذكر چند مطلب ضرورى به نظر مى‏رسد.

مطلب اول: از ابتداى خلقت تا روز قيامت، دين مورد رضايت ‏خداوند متعال يكى بيش نبوده است و تمام انبياى الهى از حضرت آدم عليه السلام تا حضرت خاتم صلي الله عليه و آله بشر را به يك دين دعوت نموده‏اند، چنان كه خداوند متعال مى‏فرمايد:

«شرع لكم من الدين ما وصى به نوحا و ...؛ خداوند براى شما دينى قرار داد كه قبلا به نوح توصيه شده بود، اكنون به تو توصيه مى‏كنيم و به ابراهيم و موسى و عيسى نيز توصيه كرديم.» (2)

خداوند اين دين مورد نظر را «اسلام‏» نام نهاده و در قرآن كريم نيز از آن نام برده است:

«ان الدين عندالله الاسلام (3)؛ دين نزد خدا اسلام (و تسليم بودن در برابر حق) است.»

«ما كان ابراهيم يهوديا ولا نصرانيا ولكن كان حنيفا مسلما (4)؛ ابراهيم نه يهودى بود و نه نصرانى بلكه مرد موحد و مسلمانى بود.»

و در جاى ديگر از قرآن مى‏فرمايد:

«و وصى بها ابراهيم بنيه و يعقوب يا بنى ان الله اصطفى لكم الدين فلاتموتن الا و انتم مسلمون (5)؛ ابراهيم و يعقوب به فرزندان خود چنين وصيت كرد: خداوند براى شما دين انتخاب كرده پس نميريد مگر مسلمان باشيد.»

پس معلوم شد كه هدف اصلى از بعثت انبيا تبليغ يك دين بوده و آن هم دين اسلام است. البته همه اديان و شرايع در تمام مسائل با هم اشتراك نداشته، بلكه به خاطر موقعيت و مقتضاى زمان و مكان اختلافاتى با هم داشته‏اند، چنان كه خداوند متعال فرموده است:

«لكل جعلنا منكم شرعة و منهاجا (6)؛ ما براى هر قومى از شما شريعت و طريقه‏اى «خاص‏» قرار داديم.»

اما اين اختلافات جزئى خللى به مقصد اصلى و اصول فكرى و عملى مشترك بين تمام اديان الهى نمى‏رساند، چرا كه به استناد آيات و روايات، همه اديان در اصول مانند مبدا و معاد و نبوت اشتراك دارند، آياتى كه ظهور در امر خداوند به پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله در تبعيت از ملت و دين ابراهيم و شرع نوح عليه السلام دارند اشاره به همين امر است. (7) با توجه به اين كه دين يك امر فطرى است اهميت دين واحد براى تمام انسان‌ها بهتر معلوم مى‏شود. چرا كه عادتا تمام فطرت‌ها در اصل با هم مشتركند هر چند علل و عوامل زمانى و مكانى مقتضيات خاص خود را مى‏طلبد.

.......................

پى‏نوشت‏ها:

1) ر.ك: الصحيح من سيرة النبي، ج‏1، ص‏191 - 197.

2) شورى(42) آيه‏13.

3) آل عمران(3) آيه‏19.

4) همان، آيه‏67.

5) بقره(2) آيه‏132.

6) مائده(5) آيه‏48.

7) ر.ك: الشفاء بتعريف حقوق المصطفى(ص)، قاضى عياض، ج‏2، ص‏795.