پيامبر اعظم

مطلب سوم: فرق بين رسول و نبى است.

مشهور چنين است كه از جهت مصداق خارجى مقام رسول از نبى عزيزتر است، چرا كه نبى فقط فرشته را در خواب مى‏بيند و احكام را از او مى‏گيرد ولى مامور به ابلاغ نيست، ولى رسول علاوه بر اين كه فرشته را مستقيما مى‏بيند مامور به ابلاغ تكاليف به مردم نيز هست. ضمن اين كه خود رسولان هم از نظر مقام و موقعيت در حد مساوى نبوده و بلكه بعضى به مقام امامت نيز نايل آمده‏اند. چنان كه در تفسير نمونه آمده است:

«از نظر تعبيرات قرآنى و لسان روايات بعضى معتقدند كه رسول كسى است كه صاحب آيين و مامور به ابلاغ باشد؛ يعنى وحى الهى را دريافت كند و به مردم ابلاغ نمايد. اما نبى دريافت وحى مى‏كند ولى موظف به ابلاغ نيست ‏بلكه تنها براى انجام وظيفه خود اوست و يا اگر از او سؤال كنند پاسخ مى‏گويد.» (15)

به تعبير ديگر، نبى مانند طبيب آگاهى است كه فقط در محل كار خود آماده معالجه بيماران است و به دنبال بيماران نمى‏رود ولى اگر بيمارى به او مراجعه نمايد از درمانش دريغ نمى‏كند. اما رسول مانند طبيبى است‏ سيار و به تعبيرى كه امام على عليه السلام در نهج البلاغه درباره پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله فرموده: «طبيب دوّار بطبه‏» (16) او به همه جا مى‏رود و بدون اين كه منتظر مراجعه به او باشد خود به سراغ ديگران و اجتماع رفته و به هدايت آنها مى‏پردازد.

با توجه به اين مطالب مى‏توان گفت كه مقام رسالت ‏بالاتر از مقام نبوت است. و بعضى از انبيا فقط داراى مقام نبوت بودند و برخى ديگر علاوه بر مقام نبوت به مقام رسالت نيز مبعوث شدند. چنان كه ابوذر غفارى - رضوان الله عليه - از پيامبر اكرم چنين سؤال كرد:

«يا رسول الله، تعداد انبيا چند نفرند؟ حضرت فرمود: 124 هزار نفر، باز پرسيد چند نفر آنها رسول هستند؟ فرمود 313 نفر.» (17)

پس هر رسولى نبى هست ولى هر نبى رسول نيست، (18) لذا مقام رسالت در برگيرنده مقام نبوت هم مى‏باشد و خدا نبوت را قبل از رسالت عطا فرموده است. چنان كه امام باقرعليه السلام درباره حضرت ابراهيم عليه السلام چنين فرموده‏اند:

«خداوند اول ابراهيم را به بندگى پذيرفت و سپس او را به نبوت مفتخر گردانيد و بعد مقام رسالت را به او داد و بعد از آن او را خليل خود قرار داد و در آخر مقام امامت را به او عطا فرمود.» (19)

و باز فرموده‏اند: «پيامبر اسلام قبل از آن كه به رسالت مبعوث شود داراى مقام نبوت بود.» (20)

.....................................................

) تفسير نمونه، ج‏13، ص‏92/ و همچنين رك: تفسير منشور جاويد، ج‏1، ص‏257 – 277/ مفاهيم القرآن، ج‏4، ص‏315 - 370.

16) نهج البلاغه، خطبه‏108.

17) شرح ملاصدرا بر اصول كافى، كتاب الحجة، ص‏453.

18) بحارالانوار، ج‏11، ص‏32.

19) اصول كافى، ج‏2، ص‏175.

20) همان، ص‏176.